Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: "Azîz ve Celîl olan Allah katında en kötü isim, Melikü'l-emlâk (melikler meliki) diye isimlendirilen kimsenin adıdır. Allah'tan başka Mâlik yoktur" Başka bir rivayette: "Kıyamet günü, Allah'ın en ziyade kızacağı en kötü kimse, adı Melikü'l-emlâk olan kimsedir. Allah'tan başka Mâlik yoktur." Süfyân şöyle demiştir: Şâhân Şâh bunun bir örneğidir. Ahmed b. Hanbel şöyle demiştir: Hadiste geçen" Ahna" kelimesinin ne manaya geldiğini Ebû Amr'a sordum: "en düşük" diye cevap verdi.
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Allah -azze ve celle-'nin katında en düşük ve en hakir kimsenin Allah'tan başka kimseye yakışmayacak Melikü'l-mulûk (melikler meliki) gibi azamet ve yücelik manasına gelen isimlerle isimlenen kimse olduğunu haber vermiştir. Çünkü bunda Allah ile benzerlik vardır. Bu ismin sahibinin kendisi yada onun için Allah'ın benzeri olduğu iddia edilmiş olur. Bundan dolayı bu isimle isimlenen kimse Allah -azze ve celle-'nin en buğz ettiği ve en kötü gördüğü kimsedir. Aynı zamanda manasının en buğz ettiği kimselerden biri olma ihtimalide vardır. Sonra -sallallahu aleyhi ve sellem- bu alemde hakiki manada Allah -azze ve celle-'den başka Melikü'l-mulûk (melikler meliki) olmadığını açıklamıştır. Bu hadiste manasını ve delalet ettiği şeyi anlamadan bazı kimselere isim ve lakap takan kimseler için öğüt ve hatırlatma vardır ki hadisteki yasağa düşmesinler. Allah' kendisinden yardım talep edilendir.
Arapça açıklama
يُخبر صلى الله عليه وسلم أن أوضع وأحقر الناس عند الله عز وجل من تسمى باسم يحمل معنى العظمة والكبرياء التي لا تليق إلا بالله تعالى ، كملك الملوك؛ لأن هذا فيه مضاهاة لله، وصاحبه يدعي لنفسه أو يُدَّعى له أنه ند لله؛ فلذلك صار المتسمي بهذا الاسم أبغض الناس إلى الله وأخبثهم عنده، ويحتمل المعنى أنه من أبغض الناس.
ثم بيّن صلى الله عليه وسلم أنه لا مالك حقيقة للكون وما فيه من مالك ومملوك إلا الله عز وجل ، ولعل في هذا الحديث موعظة وذكرى للذين يطلقون الأسماء والألقاب على الأشخاص؛ من غير أن يفهموا معناها ومدلولها، حتى لا يقعوا فيما حذر منه هذا الحديث، والله المستعان.
تحريم التَّسمِّي بـمَلِك الأملاك، وكلّ ما دلّ على الغاية في العظمة، كشَاهن شاه، وقاضي القضاة، ونحوه.
وجوب احترام أسماء الله -تعالى-.
الحث على التواضع واختيار الأسماء المناسبة للمخلوق والألقاب المطابقة له.
وجوب التأدب بترك الألفاظ المحتملة معنى مذمومًا.
التسمِّي بملك الأملاك من الكبائر.
إثبات الغيظ لله -عز وجل-، فهي صفة تليق بالله -عز وجل-، كغيرها من الصفات، والظاهر أنها أشد من الغضب.
حكمة الرسول -صلى الله عليه وسلم- في حسن التعليم؛ لأنه لما بين أن هذا أخنع اسم، وأغيظه، أشار إلى العلة، وهو: "لا مالك إلا الله"، ولهذا ينبغي لكل إنسان يعلم الناس؛ أن يقرن الأحكام بما تطمئن إليه النفوس من أدلة شرعية، أو علل مرعية.