حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَاقَةٌ تُسَمَّى الْعَضْبَاءَ لاَ تُسْبَقُ ـ قَالَ حُمَيْدٌ
Enes -radıyallahu anh- şöyle dedi: Rasûlullah’ın devesi Adbâ, yarışta birinciliği başkasına vermezdi. Yahut yarışı başkasına kolay kolay bırakmazdı. Bir gün binek devesine binmiş bir bedevi geldi ve yarışta onu geçti. Bu durum müslümanlara pek ağır geldi. Bu hali fark eden Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Dünyada yükselen bir şeyi alçaltmak, Allah’ın üzerine bir haktır.»
Rivayet eden: Buhârî (No. 2872, 6501), Ebû Dâvûd (No. 4802), Nesâî (No. 3588) ve Ahmed b. Hanbel (No. 11572, 13166).
Sahabeler Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-’in devesi Adbâ’nın birinciliği başkasına vermeyeceği yahut yarışı başkasına kolay kolay bırakmayacağı görüşündeydiler. Bir gün bedevi birisi binek devesiyle geldi Adbâ’yla yarıştı ve onu geçti. Bu durum sahabelere pek ağır geldi. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem- onların ne hissettiklerini anladığında; «Dünyada yükselen bir şeyi alçaltmak, Allah’ın üzerine bir haktır.» buyurdular. Dünyadaki her yükseliş muhakkak alçalmaya dönecektir. Bu yükseliş nefsin yükselmesine eşlik eder ise ve nefislerdeki alçalma daha çabuk olacağını bilirse alçalma ceza olur. Ancak hiçbir şey isabet etmezse döndürülür ve alçaltılır. Allah Rasûlü –sallallahu aleyhi ve sellem-’in hadisteki “Dünyada” ifadesi ahiret işlerinden yükseltilen hiçbir şeyi Allah -Azze ve Celle- alçaltmaz. Ayet-i Kerime'de “Allah içinizden inananların ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltir.” (Mucadele Suresi: 11) Onlar iman ve ilim vasfı üzere devam ettiği müddetçe Allah -Azze ve Celle- o kimseleri alçaltmaz. Allah -Azze ve Celle- onları alçaltması mümkün değildir. Bilakis onların zikrini yükseltir ve ahirette derecelerini arttırır.
Arapça açıklama
في الحديث أن ناقة النبي صلى الله عليه وسلم العضباء كان الصحابة رضي الله عنهم يرون أنها لا تسبق أو لا تكاد تسبق، فجاء هذا الأعرابي بقعوده فسبق العضباء، فكأن ذلك شق على الصحابة رضي الله عنهم ، فقال النبي صلى الله عليه وسلم لما عرف ما في نفوسهم: "حق على الله ألا يرتفع شيء من الدنيا إلا وضعه"، فكل ارتفاع يكون في الدنيا فإنه لابد أن يؤول إلى انخفاض، فإن صحب هذا الارتفاع ارتفاع في النفوس وتعاظم فإن الوضع إليه أسرع؛ لأن الوضع يكون عقوبة، أما إذا لم يصحبه شيء فإنه لابد أن يرجع ويوضع، وفي قوله عليه الصلاة والسلام: "من الدنيا" دليل على أن ما ارتفع من أمور الآخرة فإنه لا يضعه الله، فقوله: (يرفع الله الذين آمنوا منكم والذين أوتوا العلم درجات)، فهؤلاء لا يضعهم الله عز وجل ما داموا على وصف العلم والإيمان، فإنه لا يمكن أن يضعهم الله، بل يرفع لهم الذكر، ويرفع درجاتهم في الآخرة.
الحث على التواضع، وطرح رداء الكبرياء.
الإعلام بأن أمور الدنيا ناقصة غير كاملة.
بيان ما كان عليه الرسول –صلى الله عليه وسلم- من التواضع، وتطييب نفوس أصحابه.
وعن أنس رضي الله عنه قال: كانت ناقة رسول الله صلى الله عليه وسلم: العضباء لا تسبق، أو لا تكاد تسبق فجاء أعرابي على قعود له، فسبقها، فشق ذلك على المسلمين حتى عرفه، النبي صلى الله عليه وسلم فقال: “حق على الله أن لا…