حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَهَا، وَأَنَّهَا سَمِعَتْ صَوْتَ رَجُلٍ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِ حَفْصَةَ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُرَاهُ فُلاَنًا. لِعَمِّ حَفْصَةَ مِنَ الرَّضَاعَةِ. فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا رَجُلٌ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِكَ. قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُرَاهُ فُلاَنًا ". لِعَمِّ حَفْصَةَ مِنَ الرَّضَاعَةِ. فَقَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ كَانَ فُلاَنٌ حَيًّا ـ لِعَمِّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ ـ دَخَلَ عَلَىَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نَعَمْ،
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- doğum sebebiyle ve soya bağlı olarak mahrem olanların süt emme yoluyla da dayı, amca, erkek kardeş gibi kimselerle mahrem olmayı gerektirdiğini..., süt emmenin kan bağıyla mahrem olma hükümlerinin aynısını mübah kıldığını açıklamıştır.
Hadisten çıkan dersler
Hadis, emzirme ile ilgili hükümlerde bir esas niteliğindedir.
İbn Hacer şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in süt (emzirme), nesep akrabalığının haram kıldığı (evlilikleri) haram kılar ifadesi, aynı zamanda ‘nesebin mubah kıldığı şeyleri de mubah kılar’ demektir. Bu, nikahın haramlığı ve onunla ilgili hususlar konusunda icmâ ile sabittir. Yani süt emen çocuk ile emziren kadının çocukları arasında haramlık yayılır ve onlar, bakma, halvet (baş başa kalma) ve yolculuk etme gibi hususlarda akrabalar derecesinde kabul edilirler. Ancak bununla birlikte annelikten doğan diğer hükümler sabit olmaz: miras, nafaka yükümlülüğü, kölelikte mülkiyet yoluyla azad olma, şahitlik, diyet (akîle) ve kısasın düşmesi gibi (mali ve hukuki) hükümler söz konusu değildir.
Süt emme (ile meydana gelen akrabalık), ebedî (daimî) bir haramlık hükmünü sabit kılar.
Diğer hadisler ise, emzirme yoluyla mahrem kılmanın beş kere emzirme ile sabit olduğu ve bu emzirmelerin ilk iki yıl içinde olması gerektiğini belirtmektedir.
Nesep yoluyla haram olan kadınlar şunlardır: Anneler: Bunların içine nineler de girer; ister anne tarafından, ister baba tarafından olsun, yukarıya doğru bütün büyükanneler dahildir. Kızlar: Bunlara kız çocuklarının kızları (torunlar) ve oğlan çocuklarının kızları (torunlar) da girer; aşağıya doğru bütün nesil kapsanır. Kız kardeşler: İster anne-baba bir, ister yalnızca baba bir veya yalnızca anne bir olsun fark etmez. Halalar: Bunlara babanın bütün kız kardeşleri (öz kardeş veya baba/anne bir kardeş) dahildir. Aynı şekilde dedelerin bütün kız kardeşleri de, yukarıya doğru çıkan tüm halaları kapsar. Teyzeler: Bunlara annelerin bütün kız kardeşleri (öz veya baba/anne bir kardeşler) dâhildir. Aynı şekilde ninelerin bütün kız kardeşleri de dâhildir; ister anne tarafından, ister baba tarafından olsun, yukarıya doğru bütün teyzeleri kapsar. Erkek kardeşin ve kız kardeşin kızları (yeğenler): Bunlarla birlikte aşağı doğru onların kızları gibi neslin geri kalanları da dahil.
Süt emme yoluyla haram olanlar: Süt emme sebebiyle, nesep sebebiyle haram olanların benzeri de haram olur. Yani nesep yoluyla haram olan her kadın, süt yoluyla da haram olur. Ancak süt kardeşin annesi ve süt oğlun kız kardeşi mahrem değildir.
Arapça açıklama
بيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنه يحرم من الرضاع ما يحرم من الولادة والنسب من خال أو عم أو أخ...، وتبيح الرضاعة ما تبيح الولادة من الأحكام.
الحديث قاعدة في أحكام الرضاع.
قال ابن حجر: قوله: (الرضاعة تحرم ما تحرم الولادة) أي: وتبيح ما تبيح، وهو بالإجماع فيما يتعلق بتحريم النكاح وتوابعه، وانتشار الحرمة بين الرضيع وأولاد المرضعة، وتنزيلهم منزلة الأقارب في جواز النظر والخلوة والمسافرة، ولكن لا يترتب عليه باقي أحكام الأمومة من التوارث ووجوب الإنفاق والعتق بالملك والشهادة والعقل وإسقاط القصاص.
إثبات حكم التحريم بالرضاع تحريمًا مؤبدًا.
دلت الأحاديث الأخرى أن التحريم بالرضاعة يثبت بخمس رضعات معلومات، وأن تكون في السنتين الأوليين.
المحرمات بالنسب هن: الأمهات، ويدخل فيهنَّ الجدات، وإن علون من قبل الأمّ أو الأب. والبنات: ويدخل فيهنَّ بنات البنات، وبنات الأولاد، وإن سفلن. والأخوات: سواء أكنّ من قبل الأب والأم، أو من قبل أحدهما. والعمَّات: ويدخل فيهنّ جميع أخوات الأب الشقيقات وغير الشقيقات، وكذلك جميع أخوات أجدادك، وإن علون. والخالات: ويدخل فيهنّ جميع أخوات الأم الشقيقات، وغيرهنّ، وكذلك جميع أخوات الجدات، وإن علون، سواء أكنَّ جدات من الأب أم من الأم. وبنات الأخ، وبنات الأخت، ويدخل فيهنَّ بناتهنَّ، وإن سفلن.
المحرمات بالرضاع، فيحرم من الرضاع ما يحرم من النسب، فكل امرأة حَرُمت من النسب حَرُمَ مثلها من الرضاع إلا أم أخيه وأخت ابنه من الرضاع فلا تحرم.
