«Kim benimle itikaf etmiş ise, son on günde de itikaf etsin. Çünkü bu kadir gecesi bana gösterilmişti. Sonra o gece bana unutturuldu. Halbuki ben rüyada kendimi o gecenin sabahında bir su ve çamur içine secde ediyor görmüşümdür. Siz o geceyi son on günde arayın!»
باب الاِعْتِكَافِ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ
Sahih
Sahîh-i Buhârî hadisi
Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Buhârî 2027
Ebu Saîd el-Hudrî -radıyallahu anh-’dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-, ramazanın ortadaki on günde itikaf yapardı. Yine bir sene ramazanın yirmi birinci gecesi oluncaya kadar itikaf yaptı. Bu gece onun, sabahında itikaf yerinden çıkacağı gecedir. O sabah Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bir konuşma yaptı da şöyle buyurdu: «Kim benimle itikaf yapmış ise, son on günde de itikaf yapsın. Çünkü bu kadir gecesi bana gösterilmişti. Sonra o gece bana unutturuldu. Halbuki ben rüyada kendimi o gecenin sabahında bir su ve çamur içine secde ediyor görmüşümdür. Siz o geceyi son on günde her tek sayılı gece içinde arayın!» O konuşmanın yapıldığı gecede gök boşandı. Mescit o zaman arîş üzere (yani çardak biçiminde olup tavansız, gölgelik halinde) yapılmış idi. Bu sebeple mescit aktı. İşte yirmi birinci gecenin sabahından çıkarken benim iki gözüm, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’i alnı üzerinde su ve çamur izi olduğu halde görmüştür.
Rivayet eden: Buhârî (No. 2027, 2018), Müslim (No. 1167a, 1167b), Ebû Dâvûd (No. 1382), Nesâî (No. 1356) ve İmâm Mâlik (No. 700).
Ebu Saîd el-Hudrî -radıyallahu anh-, Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-’in, kadir gecesini idrak edebilmek için onun (sallallahu aleyhi ve sellem) ramazanın ortadaki on günde itikaf yaptığını haber vermiştir. Yine –adeti üzere olduğu gibi- (Ramazanın ikinci on gününde) yirmi birinci gecesi oluncaya kadar itikafta kaldı ki bu gece onun, sabahında itikaf yerinden çıkacağı gecedir. Kadir gecesinin son on günde olduğunu anladı ve ashâbına: «Kim benimle birlikte (Ramazanın) ikinci on gününde itikaf yapmış ise, son on günde de itikaf yaparak itikafını son on güne birleştirsin.» buyurdu. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, Allah Teâlâ’nın ona uykusunda (rüyasında) kadir gecesini gösterdiğini sonra da unutturduğunu haber vermiştir. Bununla birlikte Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- rüyasında o seneki kadir gecesinin alametlerini görmüştür ki haber verdiği üzere bu alamet onun kendisini, o gecenin sabahında bir su ve çamur içine secde ediyor görmesidir Allah, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-’in rüyasını doğrulamış ve gökyüzünden 21. gece yağmur inmiştir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-’in mescidi arîş şekli üzere (yani çardak biçiminde olup tavansız, gölgelik halinde) duvarları hurma dalları ile desteklenmiş, tavanı da hurma dalları ile kapatılmıştı. Yağmurun etkisiyle mescidin çatısı akmıştı. Bundan dolayı Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- 21. gecenin sabahında su ve çamur içine secde etmiştir. Bkz. Teysîr’il Allâm (shf:349), Tenbîhu’l Efhâm (c:3/472), Te’sîsu’l Ahkâm (3/292).
Arapça açıklama
يخبر أبو سعيد الخُدْري رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يعتكف العشر الأوسط من رمضان طلبًا لليلة القدر، فاعتكف عامًا -كعادته- حتى إذا كانت ليلة إحدى وعشرين، وهي الليلة التي كان يخرج في صبيحتها من اعتكافه، عَلِم أن ليلة القدر في العشر الأواخر، فقال لأصحابه: من اعتكف معي في العشر الوسطى، فليواصل اعتكافه وليعتكف العشر الأواخر.
وأخبر بأن الله تعالى أراه إياها في المنام ثم أنساه إياها، لكنه رأى في المنام لها علامات في تلك السنة وهي: سجوده في صلاة الصبح على ماء وطين.
فصدق الله رؤيا نبيه صلى الله عليه وسلم ، فمطرت السماء ليلة إحدى وعشرين وكان مسجده صلى الله عليه وسلم مبنيًا كهيئة العريش، عمده من جذوع النخل، وسقفه من جريدها، فَوَكَفَ المسجد من أثر المطر، فسجد صلى الله عليه وسلم صبيحة إحدى وعشرين، في ماء وطين.
أن الله -تعالى- قد يُري عباده علامة حسية على ليلة القدر.
الأمر بطلَب الأَوْلَى والإرشاد إلى تحصيل الأفضل.
جواز قول: (رمضان) بلا كراهة، ولا يجب أن يقول: (شهر رمضان).
بيان ما كان عليه مسجد النبي -صلى الله عليه وسلم- في عهده.
أن عمارة المساجد ليست بتشييدها وزخرفتها.
الأفضل مباشرة المصلي الأرض بالجبهة والأنف حال السجود.
حرص النبي -صلى الله عليه وسلم- على إدراك ليلة القدر.
أن النبي -صلى الله عليه وسلم- لا يعلم الغيب.
أن النسيان جائز في حق النبي -صلى الله عليه وسلم- ولا نقصَ عليه في ذلك، وقد يكون في ذلك مصلحة تتعلَّق بالتشريع؛ كما في السهو في الصلاة، أو بالاجتهاد في العبادة؛ كما في هذه القصة.
عدم العلم بزمن ليلة القدر ليجتهد العباد في تحصيلها.
مشروعية الاعتكاف.
اعتكاف النبي -صلى الله عليه وسلم- في العشر الوسطى قبل علمه بأنها في العشر الأواخر.
