«Gömlekleri, sarıkları, donları (şalvarları), başa giyilenleri ve mestleri (ayakkabıları) giyemez. Ancak takunya bulamayan kimse ayakkabılarının üst kısmını aşık kemiğinden aşağı olacak şekilde keserek (takunya şekline getirerek) giyebilir.» buyurdu. «Bir de Vers (Yemen safranı) ve zağferanla/safranla boyanmış kumaştan yapılı elbiseler giymez.»
باب مَا لاَ يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ مِنَ الثِّيَابِ
Sahih
Sahîh-i Buhârî hadisi
Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Buhârî 1542
İbn Ömer –radıyallahu anhuma-´dan şöyle rivayet edilmiştir: Bir adam Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-´e; "Ya Rasûlallah! İhrama girmek isteyen bir kimse hangi elbiseyi giyer?" diye sordu. Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem-: «Gömlekleri, sarıkları, donları (şalvarları), başa giyilenleri ve mestleri (ayakkabıları) giyemez. Ancak takunya bulamayan kimse ayakkabılarının üst kısmını aşık kemiğinden aşağı olacak şekilde keserek (takunya şekline getirerek) giyebilir.» buyurdu. «Bir de vers (Yemen safranı) ve zağferanla/safranla boyanmış kumaştan yapılı elbiseler giymez.» Buharî'deki rivayette: «Kadın yüzünü örtmez ve eldiven giymez.» şeklinde gelmiştir.
Rivayet eden: Buhârî (No. 1542, 1838, 5803, 5805), Müslim (No. 1177a), Tirmizî (No. 833), Nesâî (No. 2669, 2670, 2673, 2674, 2675, 2678, 2681), İbn Mâce (No. 2929), İmâm Mâlik (No. 715, 724), Ahmed b. Hanbel (No. 4919, 5056, 5215, 5731) ve Dârimî (No. 1730, 1732).
Sahabe -radıyallahu anhum- ihram için normal durumdan farklı bir görünümde olunacağını bildiler. Bunun için bir adam Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'e ihramlı kimsenin giymesi mübah olan şeyleri sordu. Uygun olan sorunun ihramlı kişinin kaçınacağı şeylerden olmuştur. Çünkü kaçınılacak şeyler az olup Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e az söz ile çok şey anlatma özelliği verildiğinden ihramlı kimsenin kaçınacağı şeylerin açıklamasının cevabını vermiştir. Yasak olan şeyler dışında kalan diğer şeyler aslı üzere helal olarak kalmıştır. Bu şekilde çokça ilim de elde edilmiş olur. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- ihramlı bir adamın giymesi haram olan şeylerin her çeşidin diğerlerine benzerliklerine uyarıda bulunarak saymaya başlamıştır. Gömlek giymez, beden ölçüsünde yapılan, dikilen ve bedenin şeklini alan bütün kıyafetleri giymez. Sarıkları saramaz, başı örtecek şapkası olan elbiseyi ve başa temas edip örten hiçbir şeyi giymez. Donları (şalvarları) ve eldivenler gibi kendisini örten şeyleri -sadece bir uzvu dahi örtse giyemez-,(vücut ölçüsüne göre dikilmiş ve vücudu kapsayan, ayaklara giyilen ve aşık kemiklerini örten pamuktan, yünden yahut da yapılmış mestleri (ayakkabıları) ve benzeri şeyleri de giymez. İhrama girdiği vakit takunya/terlik bulamayan mest/ayakkabı giyer ve terlik şeklinde olmaları için onları aşık kemiklerinden aşağısında olacak şekilde keser. Sonra da Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- soruda olmayan fakat diğer faydalı bilgilerden olan hususları da fazladan vermiştir. Çünkü bu durum onu gerektiriyordu. Erkek olsun kadın olsun ihramlı kişi üzerine yapması haram olan şeyleri açıklamıştır. Şöyle buyurdu: Elbiselerden ve diğerlerinden dikili olsun yahut da olmasın fark etmez hiç bir şey giymez. Şayet elbise zaferan ve Yemen safranı ile kokulandırılmış ise bunun ile de koku çeşitlerinin kullanılmamasına dair uyarıda bulunmuştur. Sonra kadının üzerine yapması gerekli olan şeyleri açıklamıştır. Yüzünü örtmesinin haram olduğunun ve ellerini, eldiven gibi örtecek bir şeyin içine sokmasının yasak olduğunu bildirmiştir. «Kadın yüzünü örtmez ve eldiven giymez.»
Arapça açıklama
قد عرف الصحابة رضي الله عنهم أن للإحرام هيئة تخالف هيئة الإحلال، ولذا سأل رجلٌ النبي صلى الله عليه وسلم عن الأشياء المباحة، التي يلبسها المحرم.
ولمّا كان من اللائق أن يكون السؤال عن الأشياء التي يجتنبها، لأنها معدودة قليلة وقد أُعْطِي صلى الله عليه وسلم جوامع الكلم أجابه ببيان الأشياء التي يجتنبها المحرم ويبقى ما عداها على أصل الحل، وبهذا يحصل العلم الكثير.
فأخذ صلى الله عليه وسلم يَعُدُّ عليه ما يحرم على الرجل المحرم من اللباس، منبها بكل نوع منها على ما شابهه من أفراده، فقال:
لا يلبس القميص، وكل ما فُصِّل وَخِيطَ على قدر البدن، ولا العمائم، والبرانس، وكل ما يغطى به الرأس، ملاصقاً له، ولا السراويل، وكل ما غطي به -ولو عضواً- كالقفازين ونحوهما، مخيطاً أو مُحِيطاً، ولا الخفاف ونحوهما، مما يجعل بالرجلين ساترين للكعبين، من قطن أو صوف، أو جلد أو غير ذلك.
فمن لم يجد وقت إحرامه نعلين، فَلْيَلْبَسْ الخفين ولْيَقْطَعْهُما من أسفل الكعبيِن، ليكونا على هيئة النعلين.
ثم زاد صلى الله عليه وسلم فوائد لم تكن في السؤال، وإنما المقام يقتضيها، فَبيَّن ما يحرم على المحرم مطلقاً من ذكر وأنثى، فقال:
ولا يلبس شيئاً من الثياب، أو غيرها مَخِيطاً أو غير مخيط، إذا كان مُطَيَّباً بالزعفران أو الورس، منبهاً بذلك على اجتناب أنواع الطيب.
ثم بيَّن ما يجب على المرأة، من تحريم تغطية وجهها وإدخال كفيها فيما يسترهما، فقال: "ولا تنتقب المرأة، ولا تلبس القفازين".
أن السؤال ينبغي أن يكون متوجهاً إلى المقصود علمه.
جواز الجهر بالسؤال في المسجد للمصلحة.
ينبغي للمسئول، إذا رأى السؤال غير ملائم أن يعدله ويقيمه إلى المعنى المطلوب، ويضرب صفحاً عن السؤال.
أن الأشياء التي يجتنبها المحرم من الملابس قليلة معدودة، وأما الأشياء المباحة فهي كثيرة، ولهذا المعنى صرف النبي -صلى الله عليه وسلم- سؤال السائل عن ما يلبسه المحرم إلى بيان ما لا يلبسه.
بلاغة النبي -صلى الله عليه وسلم- وحسن جوابه.
منع المحرم من لبس القميص والعمائم والسَّرَاوِيلاَتِ، والبَرَانِسَ، والخِفَافَ ويبقى ما عداها على أصل الحل.
نبَّه عليه الصلاة والسلام بالقميص والسراويل على كلِّ مَخِيط، وبالعمائم، والبَرَانِسَ على كلِّ ما يغطِّي الرأس، وبالخِفَاف على كلِّ ما يستر الرجل.
تحريم هذه الأشياء الملبوسة خاصة بالرجُل، وأمَّا المرأة، فيباح لها لبُس المخيط وتغطية الرأس.
أن الممنوع لبس هذه الأنواع على هيئتها، فلو استعملها بغير لُبس مثل أن يرتدي بالقميص فلا بأس به.
منع المحرم من لبس الثياب المطيبة بالزَعْفَرَان، أو وَرْس، ويقاس عليهما بقية أنواع الطيب.
تحريم تغطية المرأة وجهها، لأن إحرامها فيه. وتحريم لبس القُفَازَين، على الذكر والأنثى.
جواز لبس الخُفَين لعادم النَعلين، إذا قطعهما أسفل من الكعبين.