Ayman Swed

Ayman Swed: Kur’an kıraatinde ve tecvidinde Arap dünyasının simge ismi

Kıraat-i aşere âlimi ve tecvid alanında doktora sahibi olan bu isim, dindar bir ailede, Allah’ın zikrinin ve âyetlerinin tilavetinin hiç eksik olmadığı bir evde yetişti. Böylece Kur’an’ı sevdi ve ona derinden bağlandı; tecvide de tutkuyla gönül verdi. Bu alanda hem akademik hem de geleneksel yoldan uzmanlaşmaya karar verdi. Arap dünyasındaki çeşitli enstitü ve üniversitelere gitti, önde gelen şeyh ve kârilerden ders aldı. Sonunda hicrî 1400’den beri yaşadığı Suudi Arabistan’a yerleşti. Söz konusu isim, hicrî 1374 (1955) yılında Şam’da doğan Suriyeli vaiz Dr. Ayman Rüşdi Swed’dir.

Dr. Ayman Rüşdi Swed ortaokul ve lise öğrenimini Şam’da tamamladı ve 1974’te başarıyla mezun oldu. Ardından Mısır’a giderek 1981’de Kahire’deki Kıraat Enstitüsü’nden tecvid diploması, 1982’de de Kahire’deki Ezher Üniversitesi Arap Dili Fakültesi’nden lisans diploması aldı. Daha sonra Suudi Arabistan’a geçti; hicrî 1411’de Mekke’deki Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi Arap Dili Fakültesi’nden pekiyi derece ile yüksek lisans diploması aldı. Ardından pekiyi derece ve şeref payesiyle iki doktora derecesi kazandı: ilkini hicrî 1419’da Mekke’deki Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi Arap Dili Fakültesi’nden, ikincisini ise hicrî 1420’de Kahire’deki Ezher Üniversitesi İslami ve Arapça Araştırmalar Fakültesi’nden.

Akademik öğreniminin yanı sıra Dr. Ayman Rüşdi Swed, pek çok şeyhten, mukriden, Kur’an ve tecvid âliminden ders aldı. Onlardan kıraat-i aşereyi ve Şâtıbiyye, Dürre ve Tayyibe gibi çeşitli manzum metinleri öğrendi. Kur’an’ı ezberleme, okuma ve tecvid konusunda eşsiz bir zekâ ve maharet gösterdi; böylece İslam dünyasının en seçkin şeyh ve kârilerinden Kur’an-ı Kerim’de sekiz icazet almaya hak kazandı. Bu hocaların en önde gelenleri şunlardır: Şam’da mukri Şeyh Muhyiddin el-Kürdi, Humus’ta mukri Şeyh Abdülaziz Uyûnüssûd, Kahire’de mukri Şeyh Ahmed Abdülaziz ez-Zeyyat, Kahire’de mukri Şeyh İbrahim Ali Şehate es-Semennûdî ve Kahire’de Mısır kurrâsının şeyhi mukri Şeyh Âmir es-Seyyid Osman.

Seçkin üniversite diplomaları ve Kur’an-ı Kerim’deki çok sayıda icazeti sayesinde Dr. Ayman Rüşdi Swed, başta uzmanlık alanıyla ilgili olmak üzere çeşitli görev ve sorumluluklar üstlendi. Hâlen Dünya İslam Birliği’ne bağlı Uluslararası Kur’an-ı Kerim Hafızlık Kurumu’nda danışman olarak görev yapmaktadır. Daha önce Cidde Kur’an-ı Kerim Hafızlık Hayır Derneği ile iş birliği yaptı ve Cidde’deki bazı camilerde hafızlık halkalarına nezaret etti. Ayrıca Kur’an hafızlık hocalarının seviyesini yükseltmeye yönelik tecvid kursları düzenledi ve daha önce hiç basılmamış birçok tecvid ve kıraat yazmasının tahkikini yaptı. Bunun yanı sıra İkra uydu kanalının kadrosunda yer almakta, “Sıfâtü’l-hurûf” (harflerin sıfatları) ve “el-İtkân li-tilâveti’l-Kur’ân” (Kur’an tilavetinde ustalık) adlı iki programla izleyicilere tecvid kurallarını öğretmektedir.

Fikrî alanda Dr. Ayman Rüşdi Swed’in çeşitli telif eserleri, kitapları ve tahkikleri bulunmaktadır. İmam Muhammed İbnü’l-Cezerî’nin (Allah rahmet eylesin) Kur’an tecvidine dair “el-Mukaddimetü’l-Cezeriyye” manzumesini, İmam Şehâbeddin Ahmed et-Tîbî’nin (Allah rahmet eylesin) “el-Mufîd fi’t-tecvîd” manzumesini ve İmam Şâtıbî’nin Mushaf imlası (resmü’l-mushaf) konusundaki “Akîletü etrâbi’l-kasâid fî esne’l-makâsıd” manzumesini tahkik etti… Ayrıca Kur’an’ı makamla okumanın hükmüne dair “el-Beyân li-hükmi kırâati’l-Kur’âni’l-Kerîm bi’l-elhân” adlı kitabı, kıraat-i aşerede med konusunda iki sebepten kuvvetli olanı esas alma kaidesine dair bir risaleyi ve Şâtıbiyye tarikiyle Hamza’nın, başına zaid bir harf eklenmesiyle ortada kalan hemze üzerinde vakfının hükmüne dair bir risaleyi kaleme aldı. Bunların yanı sıra Kur’an’da nebrin (vurgunun) yerleri, kıraat nakillerinde müellifler arasındaki farklılıkların sebepleri… ve Kur’an-ı Kerim ile tecvid kurallarına dair başka konularda da araştırmaları bulunmaktadır.